Top những câu tục ngữ hay về thiên nhiên và lao động sản xuất

Giải trí
|   Thứ 6, 19/11/2021 | 19:11

Những tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất có ý nghĩa vô cùng to lớn và là bài học quý báu được để lại bới nó chính là những kinh nghiệm quý báu của ông cha ta. Hãy cùng Sort tìm hiểu những câu tục ngữ hay về thiên nhiên và lao động sản xuất để có thêm kinh nghiệm áp dụng vào cuộc sống nào.

Trước tiên ta cần phải tìm hiểu tục ngữ là gì? Cách phân biệt và ý nghĩa của chúng trong cuộc sống hằng ngày.

Tục ngữ là gì?

Trong sách giáo khoa Ngữ Văn 7 tập 1 có viết định nghĩa: “Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, thường có vần và nhịp điệu, hình ảnh. Nó thể hiện kinh nghiệm của cha ông ta đúc kết về mọi mặt (tự nhiên, lao động sản xuất, xã hội). Được nhân dân vận dụng vào đời sống, từ suy nghĩ, lời ăn tiếng nói”.

Ví dụ:
“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng/ngày tháng mười chưa cười đã tối”
Ý nghĩa của câu tục ngữ: Nói về sự chênh lệch về thời gian giữa ban ngày và ban đêm trong năm. “Đêm tháng 5” ý chỉ thời gian mùa hè,thời gian ban ngày sẽ nhiều hơn thời gian ban đêm (ngày dài hơn). Còn “Ngày tháng 10” chỉ thời gian mùa đông, thời gian ban ngày lại ít hơn thời gian ban đêm (đêm dài hơn).

Thành ngữ là gì?

Cũng theo định nghĩa ở bên trong SGK Ngữ văn 7, tập 1 có viết: “Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định và biểu thị được một ý nghĩa hoàn chỉnh. Nghĩa của nó có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh, thành ngữ cũng có dị bản”.

Đặc điểm của những thành ngữ:

  • Ngắn gọn xúc tích
  • Thường có vần điệu khi đọc, nhất là vần lưng
  • Các vế thường câu đối xứng nhau cả về hình thức, cả về nội dung
  • Lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh bên trong câu nói
  • thành ngữ là một cụm từ (chưa thành câu hoàn chỉnh)

Ví dụ: “Đứng núi này trông núi nọ / đứng núi này trông núi khác”

thành ngữ là gì
Thành ngữ thường là câu không hoàn chỉnh
  • Thành ngữ là những cụm từ ngắn gọn có nghĩa và dễ nhớ.

Ca dao là gì?

Ngoài khái niệm về tục ngữ và thành ngữ, có một khái niệm rất hay đi kèm nữa là ca dao. "Ca dao là lời thơ trữ tình dân gian, có khi kết hợp với âm nhạc để diễn xướng, thể hiện thái độ. Nó thể hiện quan điểm của nhân dân dưới những sự kiện lịch sử chứ không phản ánh lịch sử, ca dao cũng có nhiều dị bản”.

Ví dụ: “Thân em như tấm lụa đào/Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai” với “Thân em như hạt mưa sa/Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày”.

Đặc điểm cơ bản của ca dao:

  • Lời thơ thường khá ngắn gọn xúc tích
  • Sử dụng thể thơ lục bát hoặc lục bát biến thể để nói
  • Ngôn ngữ giản dị, gần gũi với cuộc sống hàng ngày của mọi người, giàu hình ảnh ẩn dụ và so sánh trong câu văn
  • Cách thức diễn đạt của ca dao mang đậm sắc thái dân gian

Cách nhận biết ca dao, thành ngữ, tục ngữ là gì?

Điểm giống nhau của chúng là cùng thuộc phạm trù văn học dân gian, lại đều có nhịp điệu trong câu, âm vần, đề cập đến cùng các vấn đề trong cuộc sống,… Nên chúng ta dễ nhầm lẫn giữa ca dao, thành ngữ, tục ngữ. Một số cách phân biệt sau đây sẽ giúp bạn biết cách phân biệt rạch ròi giữa ba thể loại văn học dân gian quen thuộc này:

tục ngữ là gì
Cách phân biệt ca dao, tục ngữ, thành ngữ

Phân biệt thành ngữ với tục ngữ

1. Về phần hình thức:

Tục ngữ được xem như là một câu có cấu tạo và biểu thị một ý nghĩa cụ thể nào đó. 

Còn thành ngữ thì mới chỉ là một cụm từ cố định có ý nghĩa nhưng chưa phải là một câu hoàn chỉnh. Cho nên người xưa đó gọi là “câu tục ngữ” chứ không phải gọi “câu thành ngữ”.

Thành ngữ và tục ngữ đều có thể sẽ có vần hoặc không có vần trong câu.  Nhưng nếu như có vần thì thành ngữ sẽ thường mang vần lưng, còn tục ngữ thường phổ biến vần liền và vần cách.

2. Về phần nội dung: 

Tục ngữ sẽ diễn tả trọn vẹn một ý nghĩa nào đó cần truyền tải. Thông thường nó chính là đúc kết những kinh nghiệm tăng gia sản xuất, hiện tượng đời sống hằng ngày,… 

Chẳng hạn như là: “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao” hay “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”.

Còn thành ngữ thì mang ý nghĩa nhất định nhưng sẽ phải gắn với các thành tố khác nhau để tạo câu và sẽ có ý nghĩa cụ thể trong ngữ cảnh nhắc đến. Thành ngữ thông thường sẽ là những đánh giá chủ quan, thể hiện tính cách, quan điểm… của con người. Thành ngữ sẽ thường chỉ xuất hiện một vế đứng trong câu được dùng. Còn tục ngữ thì hoàn toàn có thể đứng độc lập để tạo lên câu.

Ví dụ: Chúc chị “mẹ tròn con vuông” / Anh đừng có mà “Đứng núi này, trông núi nọ” / Chúc hai bạn bên nhau đến “răng long đầu bạc”.

Phân biệt ca dao với tục ngữ đơn giản

1. Về phần hình thức: 

Ca dao: Thường sẽ phổ theo thể thơ lục bát hoặc lục bát biến dị để nói. Có thể gồm một cặp câu 6 – 8 (câu ca dao) hay nhiều cặp câu 6 – 8 (bài ca dao) với nhau.

Tục ngữ: Là một câu ngắn gọn và hoàn chỉnh, có thể đứng độc lập tạo nghĩa cho câu nói. 

2. Về phần nội dung:

Ca dao: Là những bài ca ngắn gọn, đơn giản, dễ nhớ về thiên nhiên, vũ trụ, con người,… giàu cảm xúc trong câu. Đa phần ca dao sẽ đề cập các vấn dề liên quan đến tình yêu nam nữ, các mối quan hệ gia đình, xã hội,…

Ví dụ: “Chồng người đi ngược về xuôi – Chồng em dưới bếp sờ đuôi con mèo”

Tục ngữ: Là những câu cô đọng và kinh nghiệm dân gian đời trước muốn truyền lại đời sau. Thông thường đó sẽ là các kinh nghiệm về sản xuất, lý giải các hiện tượng, triết lý dân gian,…

Ví dụ: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” / “Bệnh từ miệng vào, hoạ từ miệng ra” / “Cái nết đánh chết cái đẹp”…

thành ngữ là gì
Những thành ngữ, tục ngữ, ca dao vẫn có những nét khác biệt nhất định, đặc biệt là qua hình thức của câu

Ý nghĩa của những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

Không ai biết các câu tục ngữ về thiên nhiên, lao động sản xuất có từ bao giờ hay ai đã tạo ra chúng. Chỉ biết rằng những câu tục ngữ đó là bài học quý báu, kinh nghiệm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và đến nay vẫn tồn tại. Ý nghĩa sâu sắc mà mỗi câu tục ngữ mang đến giúp chúng ta có thêm động lực, niềm tin vào cuộc sống. Có thể thấy, những câu tục ngữ về thiên nhiên, lao động sản xuất đều mang đến ý nghĩa là:

– Tục ngữ về thiên nhiên giúp truyền lại kinh nghiệm dự báo về tinh hình thời tiết trong mỗi thời điểm khác nhau trong ngày. Các dấu hiệu đó giúp người nông dân có những phương án kịp thời trong lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất.

– Tục ngữ về thiên nhiên giúp chúng ta giải thích các hiện tượng thời tiết đang xảy ra một cách chi tiết, cụ thể nhất cho mọi người.

– Tục ngữ về lao động sản xuất thì lại ca ngợi những phẩm chất tuyệt vời của người nông dân chất phác chịu thương, chịu khó. Đó cũng là những câu tục ngữ để mọi người động viên, khích lệ tinh thần nỗ lực, hăng say trong công việc đồng ruộng.

– Các câu tục ngữ về lao động sản xuất còn đưa ra những kinh nghiệm, bài học quý báu cho thế hệ sau trong quá trình lao động sản xuất. Từ đó người nông dân có hướng đi, làm việc hiệu quả tạo nên sản phẩm vừa chất lượng cũng như sản lượng cao, mang đến nguồn kinh tế ổn định cho gia đình.

Những câu tục ngữ về thiên nhiên, lao động sản xuất mang tính chiêm nghiệm, trao truyền kiến thức tư đời này sang đời khác
Các kinh nghiệm được đúc kết trong những câu tục ngữ

– Cuối cùng, những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất thể hiện nếp sống văn hóa tốt đẹp của người dân ở đất nước Việt Nam. Sự trao truyền các kiến thức quý báu từ thế hệ này sang thế hệ khác thể hiện rằng người Việt luôn nhớ cội nguồn dân tộc tạo nên truyền thống “tốt đời, đẹp đạo” đáng quý.

Tục ngữ về thiên nhiên luôn được song hành với tục ngữ về lao động sản xuất từ lâu. Ông cha ta dựa trên những chiêm nghiệm quan sát về tự nhiên để ứng dụng vào quá trình sản xuất và lao động. Yếu tố tự nhiên đóng góp một phần quan trọng trong việc tạo nên sản phẩm có chất lượng cao, hiệu quả.

Một số những câu tục ngữ về tự nhiên và lao động sản xuất

Sau đây sẽ là những câu tục ngữ hay mà mình tổng hợp được qua nhiều nguồn. mời các bạn đọc.

Ca dao, tục ngữ về thiên nhiên

Đây là những câu ca dao tục ngữ được ông cha ta để lại về kinh nghiệm quan sát thiên nhiên.

  1. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
    Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
  2. Cơn đằng Đông vừa trông vừa trông vừa chạy
    Cơn đằng Nam vừa làm vừa chơi.
    Cơn đằng Bắc, đổ thóc ra phơi
    Cơn đằng Tây, mưa ngu bão ngáo.
  3. Kiến đen tha trứng lên cao,
    Thế nào cũng có, mưa rào rất to.
  4. Chuồn chuồn bay thấp thì mưa
    Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
  5. Én bay thấp mưa ngập bờ ao
    Én bay cao mưa rào lại tạnh.
  6. Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.
  7. Nước chảy đá mòn.
  8. Gió thổi đổi trời.
  9. Tháng ba mưa đám, tháng tám mưa cơn
  10. Chớp đông nhay nháy, gà gáy thì mưa.
  11. Trời nắng chóng mưa, trời mưa chóng tối.
  12. Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão.
  13. Đầu năm sương muối, cuối năm gió nồm.
  14. Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt.
  15. Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ.
  16. Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa.
  17. Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa.
  18. Ếch kêu uôm uôm, ao chuôm đầy nước.
  19. Mặt trời có quầng thì hạn, mặt trăng có tán thì mưa.
  20. Mưa chẳng qua ngọ, gió chẳng qua mùi.
  21. Mống đông vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão cát.
  22. Rét tháng ba, bà già chết cóng.
  23. Vàng mây thì gió, đỏ mây thì mưa.
  24. Chớp thừng chớp bão, chẳng bão thì mưa.
  25. Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão.
  26. Tháng bảy ngâu ra, mồng ba ngâu vào.
  27. Tháng tám nắng rám trái bưởi.
  28. Ráng mỡ gà thì gió, ráng mỡ chó thì mưa.
  29. Trời đang nắng, cỏ gà trắng thì mưa.
  30. Nắng chóng mưa, trưa chóng tối.
  31. Trăng mờ tốt lúa nỏ, trăng tỏ tốt lúa sâu.
  32. Mây xanh thì nắng, mây trắng thì mưa.

Ca dao tục ngữ về lao động, sản xuất hay

Đây là những câu ca dao tục ngữ về kinh nghiệm lao động và đúc kết của những người đi trước.

  1. Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.
  2. Nhất canh trì, nhì canh viên, tam canh điền.
  3. Nhất thì nhì thục.
  4. Người đẹp vì lụa, lúa tốt vì phân.
  5. Gió heo may, mía bay lên ngọn.
  6. Chuồng gà hướng đông, cái lông chẳng còn.
  7. Năm trước được cau, năm sau được lúa.
  8. Tháng ba dâu trốn, tháng bốn dâu về.
  9. Tằm đói một bữa bằng người đói nửa năm.
  10. Ăn kỹ no lâu, cày sâu tốt lúa.
  11. Trồng khoai đất nạ, gieo mạ đất quen.
  12. Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa.
  13. Một tiền gà, ba tiền thóc.
  14. Ba tháng trông cây, không bằng một ngày trông quả.
  15. Làm ruộng ba năm không bằng chằm tăm một lứa.
  16. Làm ruộng ăn cơm nằm, chăm tằm ăn cơm đứng.
  17. Được mùa quéo, héo mùa chiêm.
  18. Tháng giêng trồng trúc, tháng lục trồng tiêu.
  19. Nắng đan đó, mưa gió đan gầu.
  20. Giàu đâu những kẻ ngủ trưa
    Sang đâu những kẻ say xưa tối ngày.
  21. Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
    Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên.
  22. Muốn cho lúa nảy bông to
    Cày sâu bừa kĩ phân tro cho nhiều.
  23. Trâu ơi ta bảo trâu này
    Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta.
    Cấy cày giữ nghiệp nông gia,
    Ta đây, trâu đấy, ai mà quản công!
    Bao giờ cây lúa còn bông
    Thì còn ngọn cỏ ngoài đồng trâu ăn.
  24. Người ta đi cấy lấy công,
    Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề.
    Trông trời, trông đất, trông mây
    Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm
    Trông cho chân cứng, đá mềm
    Trời êm, bể nặng mới yên tấm lòng.
  25. Ơn trời mưa nắng phải thì,
    Nơi thì bừa cạn, nơi thì cày sâu.
    Công lên chẳng quản lâu đâu,
    Ngày nay nước bạc, ngày sau cơm vàng.
    Ai ơi đừng bỏ ruộng hoang
    Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu.
  26. Cày đồng đang buổi ban trưa
    Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
    Ai ơi! Bưng bát cơm đầy
    Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
  27. Rủ nhau đi cấy đi cày
    Bây giờ khó nhọc, có ngày phong lưu.
    Trên đồng cạn, dưới đồng sâu
    Chồng cày, vợ cấy, con trâu đi bừa.
  28. Tỏ trăng mười bốn được tằm
    Tỏ răng hôm rằm thì được lúa chiêm.
  29. háng chạp là tháng trồng khoai,
    Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà.
    Tháng ba cày vỡ ruộng ra,
    Tháng tư làm mạ, mưa sa đầy đồng.
  30. Ngày thì đem thóc ra phơi,
    Tối lặn mặt trời đổ thóc vào xay.
    Một đêm là ba cối đầy
    Một tay xay giã, một tay giần sàng
    Tháng ba ngày tám rỗi ràng,
    Làm sao đủ gạo mùa màng khỏi lo.
  31. Lợn ăn xong lợn nằm lợn béo
    Lợn ăn xong lợn réo lợn gầy.
  32. Gà đen chân trắng mẹ mắng cũng mua
    Gà trắng chân chì, mua chi giống ấy.
  33. Được mùa lúa, úa mùa cau
    Được mùa cau, đau mùa lúa.
  34. Bao giờ đom đóm bay ra
    Hoa gạo rụng xuống thì tra hạt vừng.
  35. Trồng trầu đắp nấm cho cao
    Che cho sương nắng khỏi vào gốc cây
    Nửa năm bén rễ bén dây
    Khôn dầu bã đậu bón tay cho liền.
  36. Ai ơi nhớ lấy lời này
    Nuôi tằm ba lứa, ruộng cày ba năm
    Nhờ trời hòa cốc phong đăng
    Cấy lúa lúa tốt, nuôi tằm tằm tươi
    Được mùa dù có tại trời
    Chớ thấy sóng cả mà rời tay co.
  37. Cơm ăn một bát sao no
    Ruộng cày một vụ sao cho đành lòng
    Sâu cấy lúa, cạn gieo bông
    Chẳng ươm được đỗ thì trồng ngô khoai.
  38. Mồng chín tháng chín có mưa
    Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn.
    Mồng chín tháng chín không mưa,
    Thì con bán cả cày bừa đi buôn.
  39. Lập thu mới cấy lúa mùa,
    Khác nào hương khói lên chùa cầu con.
  40. Mạ chiêm ba tháng không già
    Mạ mùa tháng rưỡi ắt là không non.

Trên đây là top những câu tục ngữ hay được những người đi trước đúc kết và để lại cho thế hệ sau những bài học quý giá. Hãy ghi nhớ chúng để áp dụng vào trong cuộc sống sau này nha! cảm ơn các bạn đã đọc bài viết của chúng mình. Sau đây là một số bài viết mà có thể các bạn sẽ quan tâm:

Top 9 phim cổ trang Trung Quốc hay năm 2019

Hướng dẫn vẽ chân dung cơ bản bằng bút chì.

 

Cùng chuyên mục
Hướng dẫn Download Lines 98 cho PC
03-12-2021 11:03

Mặc dù nó đã ra mắt từ rất lâu nhưng độ hot của nó đến nay vẫn không hề suy giảm dù đã có rất nhiều tựa game hot khác. Vậy hôm nay các bạn hãy cùng Sort tìm hiểu về tựa game này ngay nhé.

0.05604 sec| 2189.82 kb